LỄ GIỚI THIỆU BẢN DỊCH 
THIỀN UYỂN TẬP ANH 

Một trong các sinh hoạt văn học Phật giáo vào những ngày cuối năm Ất Dậu vừa qua là buổi lễ giới thiệu bản dịch Thiền Uyển Tập Anh được tổ chức tại hội trường Học Viện Phật Giáo Việt Nam, Thiền Viện Vạn Hạnh, TP. HCM vào lúc 8 giờ 30 sáng ngày 20-1-2006.  Buỗi lễ, ngoài sự hiện diện của Hoà thượng Thích Minh Châu, viện trưởng, Giáo sư Lê Mạnh Thát, phó viện trưởng thường trực, quý Hoà thượng Thích Phước Sơn, Thích Minh Cảnh, Thượng toạ Thích Nguyên Giác, quý Tăng ni, Cư sĩ, còn có sự hiện diện của Giáo sư Philippe Langlet, Viện Đại Học Paris 7 - dịch gỉa Thiền Uyển Tập Anh tiếng Pháp, nữ hoạ sĩ tạo hình Dominique De Miscault, Linh mục  Huỳnh Công Minh cùng nhiều nhà văn học, nghệ sĩ và giới truyền thông trong nước.

Sau diễn từ khai mạc của Hoà thượng Thích Minh Châu là lời phát biểu của giáo sư Philipe Langlet và nữ hoạ sĩ Dominique De Miscault là bài tham luận của Thượng toạ Thích Tuệ Sỹ do Thượng toạ Thích Nguyên Giác, Trú trì chùa Già Lam, đại diện đọc và bài tham luận của giáo sư Lê Mạnh Thát.  Sen kẽ chương trình là phần diễn ngâm thơ Thiền sư Vạn Hạnh do nghệ sĩ Thuỳ Dương trình bày. 

Được biết Thiền Uyển Tập anh là một viên ngọc quý của nền văn học và lịch sử cũng như tư tưởng Phật giáo của Việt Nam từ thế kỷ thứ 6 đến đầu thế kỷ 13, là tài liệu quan trọng trong sự khảo cứu lịch sử du nhập và hình thành các phái thiền tại VN. Từ trước đến nay do những hạn chế nhất định, nên việc tiếp cận tác phẩm này chỉ dừng lại ở việc phiên âm và dịch nghĩa qua tiếng Việt.  Nay đã được Tiến sĩ Lê Mạnh Thát, sau khi phát hiện thêm các dị bản của Thiền uyển Tập Anh đã nghiên cứu và "cung cấp nhiều dữ liệu quan trọng khả dĩ bổ sung, và đồng thời cải chính, những điều được ghi chép bởi các chính sử của Việt nam mà các tác giả của chúng phần lớn dựa trên những thông tin đầy thành kiến và xuyên tạc của sử liệu Trung quốc đối với sự hình thành ý thức dân tộc cũng như sự phát triển chính trị xã hội của nước ta. Bản dịch san định do Lê Mạnh Thát thực hiện này nhanh chóng trở thành văn bản cơ sở cho nhiều khảo cứu lịch sử theo sau nó" (TT. Tuệ Sỹ).

Bản dịch ra Pháp ngữ với tựa đề “Un Livre Des Moines Bouddhistes Dans Le Vietnam D’autrefois, bởi Giáo sư Philippe Langlet, với phần minh họa của nữ hoạ sĩ Dominique De Miscault, sách do nhà xuất bản Aquilon, Paris, 2005. Đây là bản dịch tiếng Pháp đầu tiên tương đối đầy đủ của Thiền Uyển Tập Anh. Trong quyển sách này Philippe Langlet và Dominique de Miscault đã giới thiệu một cách trình bày văn bản như sau: “…năm mươi sáu bài kệ và những trích đoạn ngữ lục từ thế kỷ thứ X đến thế kỷ thứ XII được trích ra từ tác phẩm xuất hiện vào thế kỷ thư XIV và được giới thiệu trong nguyên tác chữ Hán, cùng với bản dịch tiếng Pháp, cũng như tiếng Việt đã được Viện văn học ở Hà Nội cho phép. Tất cả các trích đoạn đều kèm theo hình ảnh minh hoạ nội dung, nhằm gợi ra một cách tiếp cận vượt ra ngoài sự đọc hiểu thông thường.

Những chú giải văn bản và tiểu sử chỉ được cung cấp ở cuối sách, bởi vì những trích đoạn cũng có thể được thuởng thức một cách độc lập với bối cảnh lịch sử”

Cũng cần giới thiệu thêm đôi nét về các tác giả công trình dịch thuật này: Philippe Langlet, Giáo sư, Tiến sĩ Sử Học và Đông Phương Học của Viện Đại Học Paris 7- Denis Diderot. Ông đã từng giảng dạy tại Việt nam và cùng với vợ là bà Quách Thanh Tâm, đã xuất bản nhiều công trình nghiên cứu về lịch sử và địa lý Việt nam.

Dominique de Miscault, phụ trách phần trình bày và minh hoạ, là nghệ sĩ tạo hình đã nhiều lần  triển lãm tại VN.

Trong phần kết luận bài tham luận do TT. Nguyên Giác đọc trước buổi lễ, TT Tuệ Sỹ đã viết: "...Nhưng dù ở bên này hải đảo, hay bên kia đại dương, mà trong cõi tịch mặc vô ngôn, trong thế giới mặc nhiên vô hạn, với những điều nói được và không nói được, những hình ảnh ký họa được hay không ký họa được, giữa người và người, giữa các dân tộc dị biệt, trong các truyền thống và văn minh tương phản, vẫn còn ẩn tàng trong tận đáy sâu, trong rung cảm đồng điệu của những trái tim nhân hậu. Chúng tôi muốn nói, từ những chuyển tải bằng ngôn ngữ Pháp thực hiện bởi Giáo sư Philippe Langlet, từ những minh họa bằng kỹ xảo của lý trí tư biện phương Tây bởi nghệ sĩ tạo hình Dominique De Miscault, chúng ta thử tìm lại dấu vết tâm tư của tiền nhân, thử nhìn lại chính mình từ đôi mắt của những người khác, để tự khẳng định chính mình trong những cơn lóc thời đại."

Riêng phần Việt ngữ, tác phẩm mang tựa đề  “Nghiên Cứu về Thiền Uyển Tập Anh” của Tiến sĩ Lê Mạnh Thát do Viện Nghiên Cứu Phật học Việt Nam ấn hành, nhà xuất bản Phương Đông in năm 2006, (in lần thứ tư với nhiều thông tin mới).  Sách dày 918 trang với 6 phần, gồm: Nghiên cứu về Thiền uyển tập anh dưới góc độ văn bản học qua các truyền bản của các thời đại Trần , Hồ, Lê, Nguyễn… với phần dịch thuật nội dung cùng các chú thích; in toàn bộ phần nguyên bản chữ Hán của truyền bản đời Lê năm 1725 cùng phần sách dẫn. Có thể nói, đây là quyển sách biên khảo công phu nhất về Thiền Uyển Tập Anh từ trước đến nay. 

Tâm Diệu
(Ảnh: Nguyên Định)

Un Livre Des Moines Bouddhistes Dans Le Vietnam D’autrefois, Giáo sư Philippe Langlet, với phần minh họa của nữ hoạ sĩ Dominique De Miscault, sách do nhà xuất bản Aquilon, Paris, 2005.	"Nghiên Cứu về Thiền Uyển Tập Anh” của Tiến sĩ Lê Mạnh Thát do Viện Nghiên Cứu Phật học Việt Nam ấn hành, nhà xuất bản Phương Đông in năm 2006.
Từ trái qua phải: hoạ sĩ Dominique De Miscault, Giáo sư Philippe Langlet, Hoà thượng Thích Minh Châu, Giáo sư Lê Mạnh Thát,TT Thích Nguyên Giác	Quang cảnh bên trong hội trường Học Viện Phật Giáo Việt Nam TP. HCM
Quang cảnh bên trong hội trường Học Viện Phật Giáo Việt Nam TP. HCM	Toà nhà Học Viện Phật Giáo Việt Nam TP. HCM